Radyo Marinduque
The history
The past
The bravery

Marinduque Dialect

The version of Tagalog spoken in Marinduque has been described as "the root from which modern national forms of speech have sprung," where remnants of archaic Tagalog could be found, spoken in a lilting manner by its inhabitants. If this linguistic theory is accurate, Marinduque's Tagalog has contributed significantly to the development of the official Philippine national language.

 

To this day, Marinduqueños speak an old variation of the Tagalog language that is very close to the way Tagalog was spoken before the Spanish colonization. According to language experts, the Tagalog dialects of Marinduque are the most divergent, especially the Eastern Marinduque dialect, perhaps due to the relative isolation from the Tagalogs of Luzon and also perhaps due to the influence of the Visayan and Bikol migrants.

 

Linguist Rosa Soberano's 1980 The Dialects of Marinduque Tagalog goes into great depth concerning the dialects spoken there. The following is a verb chart which outlines the conjugation of the Eastern Marindique dialect of Tagalog:

 

future actions past and present actions past actions gumawa future actions mágawâ nágawâ gumawa gawa magbigay magabigay nagabigay nagbigay pagbigay kainin akainin inakain kinain kaina isulat asulat inasulat isinulat sulatan tawagan future actions atawagan inatawagan tinawagan tawagi

 

Linguist Christopher Sundita observed that some of the affixes in Marinduque Tagalog, particularly "a-" and "ina-," are affixes used in Asi Bantoanon, a Visaya language spoken in Romblon, just south of Marinduque. Marinduque Talagalog, like the Tagalog spoken over two centuries ago, had an additional verb category, the imperative, which is used for commands and requests e.g., Matulog ka na - Go to sleep. Even then, the imperative and the infinitive were used side by side in expressing commands; but in standard Tagalog, apparently the infinitive became used exclusively. In certain dialects of Batangas Tagalog, it has been said that one says "buksi mo" instead of "buksan mo" for "open it." And in the Eastern Marinduque dialect, the imperative affixes are very much alive.

 

Additional information can be obtained at http://www.sil.org/asia/Philippines/sipl/SIPL_1-1_053-074.pdf

Here are some words commonly used and shared by Marinduqueno themselves

A-AY – hindi o ayaw (pagtutol)

ABALIBANGIN TA! - babatuhin ko ikaw/purbahi!

ABONG - yummy :) smells like..mabaho o masarap na amoy (depende sa gamit)

AG-AGAN – ginagamit sa pagpino ng buhangin (o arina)

AGAY-AY – pulbos galing sa nasisirang kahoy o yung hayop na gumawa nito, parang buhangin sa liit pag pumatak sa lupa o sa semento

AGIIK – atungal ng baboy

AGIIKAN - sabi ni ermats pag nagaukaok na ako ng ubo, pagalis ng palay sa uhay nito gamit ang paa o tresher

AGING-ING – mahinang tunog lalo na pag daplis sa tenga

AGIPO – tira ng pinagsunugan

AGIYAK – iyak ng manok kadalasan ay sisiw; siyap

AGNANAY – banayad lamang careful careful

AGOD – bagay na nakalutang sa baha o ‘debris’ sa Ingles

AGUMOD - aywan pa-a (ayaw sumunod ay)

AGUMOD – tunog na kadalasan ay mababa ang tono at patungkol sa protesta o hindi pagsang-ayon

AGUNTOK – daing ng sakit, sounds like having trouble

AGUTIOT – tunog na paulit-ulit (high-pitched) at nakakairita, (parang bastos pakinggan ano) kulang sa langis

AGWANTA – teka muna; ‘timeout’ sa pasosyal na tawag - wait lang no!

ALALAGO – bulate sa ilalim ng lupa

ALAMAG - nagailaw sa gab-i (glow in the dark)

ALAPAAP - sky. tawag din sa pilay

ALBOK - alikabok (hachooo sa englis/ hatsing sa atin)

ALBOROTO – reklamo

ALIBUTOD – buto o pinakaloob; tira ng pinagkainan ng mais

ALIMBUYUGIN – uri ng manok na sasabungin

ALIMURANIN – isang uri ng ahas

ALIPATO – mga nililipad ng hangin mula sa pinagtap-ungan

ALISA-alisin

ALUHIPAN – alupihan o ‘centipede’

AMPAW - rice pops? no no no no no, galis po sa ulo yaan kaluad ka.

AMPIYAS – mahinang ulan nadadala ng hangin minsan napasok sa bintana (sarhi daw ay)

AMU – unggoy

AMUSIN – may dumi sa mukha

AMUYA-amuyin

ANGOS - hmmmm toasted? (tangek nayan na si na-nay naamoy sa nyugan yung inasaing mo)

ANGUS – amoy ng nasusunog na niluto kadalasan sinaing na kanin

ANONG LIGAT - yummy

ANOS – isang uri ng kawayang ginagawang sulo

ANOT - kirot, hapdi

ANTABAYANI- bantayi daw?, hintayin

ANTIPO – mga nagpepenitensiya tuwing Mahal na araw

APANGKUHIN- inasakay sa balikat

ARATILES - ay na-ha mas yum yum

ARE – ito

ARIMUHANAN - maigi na rin

ARRRJJJJJJ - kantaywan na!

ASAMPA- i akyat

ASIK-ASIK - ulan (vertical fall)

ASINTA-sipatin

ATIK ATIK-darami

ATIP – bubong ng bahay gawa sa pawid

ATUK- ATUK – inaantok (ako yun)

ATUKLANG – itulak/ sigi daw?purbasi laang! =)

ATUNGAL - tunog

A-YING - nauyam sa pagkain (hindi mawaring pakiramdam)

AYUD-AYUD - ugtol ugtol/urong sulong

BA BA-sakay a likod

BAANG – ‘sideburn' ng lalaki

BABADAN-ibabad sa likido

BABOY BABOY - taong nagiging baboy

BAGA – di ba

BAGAKU - parang bag na gawa sa dahon ng buli.

BAGANGAN– ‘scarab’ o ‘dung beetle’ makikita sa mga tumbang lumang puno ng niyog

BAGNAS PAWIS - ramdam na ang init/pawisan

BAGTOK - maliit na katang mandin, nasa liboo/talangka

BAGULAN – ‘cuttlefish’ - nagawang bangka-bangkaan ang likuran

BAGUTBOT- assorted na mga gamit

BAHAW - kaning lamig

BAHUG – pagkain ng alagang baboy

BA-ISYA - bay-ani (nevermind)

BAK-UNGAN - hampasin ng kahoy (karaniwang dospordos)

BALADBAD – pinagtabasan ng langka, inakain din pag anung tam-is ng langka, minsan ay inagulay din

BALAG - tambayan ng mga Batangueno

BALAGBAG - tabinga ang pwesto. pahilis

BALAGWIT – dami sa dagat pag hibas, posisyon ng dala sa balikat gaya ng isang buwig na saging

BALANA - bitak

BALANGGOT –sumbrero

BALATONG – mongo beans, inapatubo ilang araw at sprouts mandin ang labas na

BALIBANG - tapon, bato (o mangga o namang gara)

BALIBANGA - batuhin

BALIK - inside out na damit

BALIKOT – hindi tuwid; baluktot

BALIKYAD - tapilok

BALINGAG - balibi, tabingi

BALINGHOY - kamoteng kahoy/ - sarap!hukaya na at marating na yung may ari ng kaingin!

BALINTOK – mahulog na una ang ulo o itaas na bahagi ng katawan

BALIS – (supla!) takbo at magpalaway na ay

BALISONGSONG - korteng apa, usuallly may lamang rasyung mais o klim kung tanda mo pa noon kasabay ng nutri bun

BALISUNGSONG – hugis ng pagkabalot sa dulis pag niluto

BALTAK – sa kamao.. anong anot wari ay!, tira ng holen sa kamay ng talunan sa laro

BALTAKI! - o atanong mo pa yaan? nahibi na ay, atanungin mo pa.

BALUGBOG - likurang bahagi ng katawan

BALUGBUGI - saktan (kahit saan na tamaan), magtigil tigil dyan! Purbahi’t abalugbugan ta, tingni!

BANGAS - dumi sa mukha, gas-gas

BANGASI - upakan sa mukha

BANG-AW - asong ulol (kadasalan ay may laway na nagatulo-tulo)

 

BANGGERAHAN – hugasan na ang tawag ngayon ay sink/lavatory

BILA-BILA - paruparo/ nagaparamdam daw? Hala ka!

BILARAN- apainitan ang palay/damit o lukad sa araw. Buling bilaran ng palay na inagamitan ng pahot

BILOT – tuta/ baby dog

BINGAT - resulta ng da-da ng trumpo/ bingaw

BINGI – niyog na puno ng sabaw kaya walang tunog kapag niyugyog o inalog

BINGI-niyog na matigas ang laman

BINGOT - ngongo

BINLID – maliliit na butil ng bigas, kadalasan pinatutuka sa manok at sisiw

BINTUG - palobo/pinalobo/ hipi!

BINUSAAN – pinagalitan kasi pasaway

BISLAD – daing o biniyak na isda kadalasan tinuyo sa araw

BISTAY – paghiwalay ng buhangin sa bato, biyak na case ng paputok

BITAWHI-bitawan

BONG-huli sa taguan (o matago pa, arrrjjj daya!)

BOSISI - bosesan/hmm ano naisip mo naman?

BOTBOT-puwet/ilalim ng isang bagay

BUALAW – minuyag na mais na ginat-an at may konting asin/ sarap!

BUBOD – lagyan ng konti lang, pakain sa manok ng bigas o yamas

BUBU-tapon

BUGAKO - hen's nest, dun inakuha ang itlog with free hanip

BUGAW - taboy

BUGBUGA-gulpihin

BUGIT - takbo/iskapo

BUG-OY – kumpol/kulupon o buwig (katulad ng lumboy)/ grupo

BUKAKA-nakabukas ng malaki ang dalawang hita o kili-kili

BUKAW - magulo ang buhok/owl?

BUKAYO – minatamis na kinudkod na niyog

BUKHAYO - panghimagas na inasukarang nyog

BUKOL - libre sa jeep, hindi nagabayad, maga ng noo pag tinamaan ng bato

BULAAN- sinungaling.. "namang bulaan mu baya"

BULAD- BULAD - iyak sa albukan, lupagi nang maigi at kalat ang tangis at sipon

BULADOR – ‘flying fish’ dami tuwing Nobyembre-Disyembre

BULANG - ipasok mooooooooo ang sinulid sa karayum

BULANGHOT - batang iyakin?

BULAW – biik

BULBOG - prutas na nabugbog

BULI BULI - namang daming kinain tas matulog

BULID – nahulog sa bangin

BULID-natumba ng patagilid

BULIKAT – kilatis na masidhi/ binuksan

BUL-O - anak ng baka o kalabaw

BULONG – naligaw (baligtara yung t-shirt)

BU-LONG - naligaw sa nyogan (sabi laang yan, lasing wari)

BULOOOO- tawag sa apakaining baboy

BULOS – hirap pigilin (may sapid wari)/diarrhea

BULWAS – giba at lantad

BULWAT - buksan o alising pabigla

BULYOS – naka ‘tuck-in’ daw

BUMILIBID – nakatali o nakulong (na parang ‘mummy’) at hindi na makagalaw

BUNGAL-bungi

BUNGBONG – lalagyan ng tubig, yari sa kawayan (igib na ay)

BUNGGOA – batuhin

BUNGOG - bobo

BU-NGOG - nakakabingi

BUNGOL - mapurol

BUNOG - mataba

BU-OT - nakulong sa sapatos,; nainitang bagay

BUROT-BUROT - isdang namang sarap ulamin

BURUKA - ninang eng eng/ bruha

BUSA-sermon

BUSAI – pagalitan

BUSANGOT – di maipinta ang mukha

BUSIA--sugat na may nana na puputukin

BUSIAW- namang dag-is umihi

BUSISI - pakialmanin (o-hoy  ano yang nagawa mo hmmmmmm)

BUSLAN – di masyadong luto

BUSNGAD – ilong na nagalaki ang butas

BUT-BUT - pu-yet

BUYA – talunan sa laro, uwi mandin at tangis maigi

BUYONG - kuyog

CHAPTER- nag mala stuntman sa bike or motor/bulid

DABULIN – suntukin sa dibdib o likod

DA-DA - tudtud ng pako ng trumpo sa kalabang trumpo, labis na ingay

DAGIL - sagi

DAG-IS - way of relieving when tibi-hing

DAGTA - katas ng prutas o kahoy sa damit na namang hirap alisin ng AJAX

DAGUKAN – upakan o suntukin sa likod o batok

DAGWAK - nasusuka

DAHAK - dumura ng may kasamang "yema", kulay dilaw

DAHO – sinaid ang laman sa gutom

DAKLANG - tumawid

DAKUTA-dakutin

DALIGDIG – tumulo o bumaba ang tubig o ulan sa gilid ng bahay o pader

DALIKDIK – balakubak (kailangan mo ng head&shoulders wari)

DALIT – ningas

DALSO – paso ng tubig na mainit o kumukulo

DALUGDOG – butong ginagamit na bato sa sungka

DAMBA-lundag

DAMITI-dinamitan

DAMUNGKOG – na bata are! (pag galit na ang nanay)

DANGGAWAN – ginagawang trelis o pagapangan ng halaman

DAPAN – grasshopper

DAPLAS – akyat

DASANG-DASANG- careless?

DASIG – excuse me po!

DASUKA - hit it baby

DAYAP - kalamansi

DAYUKDOK - sakit ng tyan dahil sa gutom

DI KA PA NAAGAS - mas kantyawan pa

DIGA – ligaw sa mabulaklak na salita

DIGHAL – dighay o hanging nalabas sa bibig pag sobrang busog

DIG-IN – lagyan ng pressure